رد پای هوش مصنوعی و حساب‌های کاربری پاکستانی در طوفان توییتری طالبان

مدتی است که طالبان نه‌تنها مخالف انترنت و شبکه‌های اجتماعی نیستند؛ بل این شبکه‌ها را میدان جدید نبرد خود می‌دانند. به همین لحاظ طالبان در تلاشند تا در شبکه‌های مختلف اجتماعی فعالیت‌شان را گسترش دهند و مخاطبان بیشتری جذب کنند.
طالبان در شبکه‌های اجتماعی همچون توییتر، فیسبوک، یوتیوب، تلگرام و شاید بعضی شبکه‌های اجتماعی دیگر حضور دارند. از میان تمام این شبکه‌های اجتماعی، توییتر محلی برای رزمایش رهبران طالبان و طرفداران‌شان است.
بر اساس آمار موجود، افغانستان بیشتر از ۲۰۵هزار کابر فعال در شبکه اجتماعی توییتر دارد و چهارمین محبوب‌ترین شبکه اجتماعی در افغانستان محسوب می‌شود. توییتر محیطی نسبتا رسمی دارد. سیاست‌مداران، سازمان‌های بین‌المللی، رسانه‌های کلاسیک (جریان اصلی) و حتی محققان و تحلیل‌گران حضور فعال‌تری در این شبکه‌ اجتماعی دارند. بنابراین این پلتفرم مخاطبی را که طالبان به دنبالش هستند برای‌شان فراهم می‌سازد.
دلیل دومی که البته کمتر به آن توجه می‌شود، پالیسی توییتر در قبال گروه‌های افراطی است. متأسفانه افغانستان هیچ سیاست (پالیسی) مشخصی به توییتر جهت سانسور و حذف گروه‌های افراطی در افغانستان نداده است. بنابراین، این توییتر است که تصمیم می‌گیرد در افغانستان چه کسی اجازه استفاده از این شبکه را دارد و چه کسی اجازه‌ استفاده از این شبکه را ندارد.
همچنین، اینکه چه چیزی قابلیت نشر در افغانستان را دارد نیز توسط توییتر تعیین می‌شود. نکتۀ جالب این است که براساس سیاست توییتر، گروه‌های افراطی که در جریان گفتگوهای صلح هستند، اجازه فعالیت در توییتر را دارند. بنابراین رهبران طالبان به لحاظ قانونی نیز اجازۀ داشتن حساب‌های کاربری در توییتر را دارند.
وجود مخاطبانی که رهبران طالبان به دنبال‌شان هستند و عدم تهدید در مقابل این فعالیت‌ها باعث شده این گروه سرمایه‌‌گذاری جدی بر روی این شبکه کنند و برای گسترش حضور اعضای‌شان در این شبکه بیشتر تلاش کنند.
این را به راحتی از افزایش چشم‌گیر تعداد دنبال‌کنندگان رهبران طالبان در توییتر می‌توان دید. به‌عنوان نمونه تنها در ماه جنوری، حساب کاربری داکتر نعیم، سخنگوی دفتر سیاسی طالبان در قطر، بیشتر از ده‌هزار دنبال‌کننده‌ جدید داشته است.
البته این حقیقت دارد که طالبان هم همچون خیلی از جریان‌های سیاسی دیگر از بات (حساب‌های کاربری که توسط هوش مصنوعی مدیریت می‌شوند) و ترول (حساب کاربری و شخصی اطلاق می‌شود که وظیفه‌ اصلی‌اش تقویت و گسترش یک جریان در شبکه‌های اجتماعی است. معمولا در افغانستان مشهور به چلوونکی یا توییترچلوونکی یاد می‌شوند.) استفاده می‌کنند.
از آنجا ‌که این روزها خبر‌های خوشی از پروسۀ صلح شنیده نمی‌شود و شایعات بسیاری مبنی بر ادامۀ‌ حضور عساکر خارجی در افغانستان وجود دارد، طرفداران گروه طالبان تلاش کردند تا با راه انداختن طوفان توییتری، امریکا را متقاعد کنند که بر اساس توافق دوحه، از افغانستان بیرون شود.
این طوفان توییتری (کمپاین) تحت نام افغانستان را ترک کنید، راه‌اندازی شده است. هشتگ اصلی به زبان انگلیسی #Get_out_of_Afghanistan است. این طوفان یازدهم فبروری شروع شد، در دوازدهم فبروری اوج گرفت و تا هنوز به طور پراکنده ادامه دارد. تا کنون بیش از ده‌هزار بار این هشتگ توییت و ریتوییت شده است.
برای ساخت یک مودل از شبکه‌ انسانی (اجتماعی) این گروه در توییتر، پنج‌هزار توییتی که در روزهای یازدهم و دوازدهم فبروری توییت شده بودند، استفاده شده است. این مودل بر اساس حساب‌های کاربری طالبان شکل نگرفته است؛ بل بر اساس توییت‌هایی شکل گرفته که در خود هشتگ افغانستان را ترک کنید، داشته‌اند.
بر اساس تحلیل این اطلاعات، به صورت عمومی طالبان در توییتر یک شبکه‌ اجتماعی بسته دارند. شبکه اجتماعی بسته یعنی اینکه اکثر افرادی که توییت کرده‌اند در توییتر با هم در ارتباط هستند. در اینجا ارتباط میان دو حساب کاربری بر مبنای (Following) و (Followers) تعریف شده است.
سطح مرکزیت در این شبکه خیلی بالاست. یعنی در این شبکه چند سرچشمه اصلی دیتا وجود دارد و دیگران بیشتر نقش همگانی‌سازی را بازی می‌کنند. تقریبا ۲۲درصد از ۵۰۰۰توییتی که شده، توییت اصلی هستند. البته در این مقدار هم احتمالا یک عده توییت‌ها را به‌جای ریتوییت، مستقیما کاپی کرده‌اند و الگوریتم توییتر آن‌ها را به عنوان توییت اصلی می‌شناسد.
از آنجا که مرکزیت یا centrality خیلی بالاست، همچنین تعداد توییت‌های اصلی ۲۲درصد است، ترول‌ها و بات‌ها (توییتر چلوونکی) نقش اصلی را در این کمپاین به عهده دارند. به عبارت دیگر این کمپاین به‌جای اینکه بیشتر مردمی باشد، از طریق هوش مصنوعی و یک گروه محدود با تجربه در شبکه‌های اجتماعی راه‌اندازی و رهبری شده است.
۷۸درصد حساب‌های کاربری که توییت کرده‌اند، موقعیت نامعلوم دارند که این خود می‌تواند نشانگر نقش پررنگ بات‌ها و ترول‌ها باشد. البته احتمال اینکه خیلی از حساب‌های کاربری به‌طور عمدی موقعیت خود را مخفی کرده‌اند، نیز وجود دارد.
عده چشم‌گیری از حساب‌های کابری هم که موقعیت‌شان را مخفی کرده‌اند، از طریق Bioشان می‌توان فهمید که پاکستانی هستند. فهیم احمد یوسفزی در تحقیق جداگانه‌یی که برپایه یک‌هزار توییت با این هشتگ صورت گرفته، نیز به این نتیجه رسیده که منشأ اصلی این طوفان توییتری پاکستان است.


به طور عمومی، تلاش شده که این کمپاین مردمی جلوه داده شود. به همین دلیل سه حساب کاربری اصلی طالبان که مربوط به سخنگویان (ذبیح‌الله مجاهد، قاری یوسف، داکتر نعیم) این گروه می‌شود، از این هشتگ استفاده نکرده‌اند. سهیل شاهین که عضو دفتر سیاسی طالبان در قطر است و از میان طالبان، بالاترین تعقیب‌کننده (follower) را دارد نیز در این مورد تاکنون چیزی ننوشته است، اما در ویدیوهایی که ضمیمۀ این هشتگ نشر می‌شوند، نقش جهادی استودیو یا استودیوی مرکزی طالبان را نمی‌شود نادیده گرفت.
افراد تأثیرگذار (influencer) نقش عمده‌یی در این کمپاین داشته‌اند. قاری سعید خوستی که محبوب‌ترین انلفونسر طالبان در توییتر می‌باشد، بیشتر از پنجاه توییت، ریتوییت و رشته توییت با این هشتگ داشته است. همچنین معمولا گروه طالبان در حساب‌های کاربری جعلی‌شان اسم‌های مردانه استفاده می‌کنند. حداقل در دو ماه گذشته من حساب کاربری جعلی طالبان که اسم زن داشته باشد، ندیده‌ام. حتی بعضی اوقات وقتی عکس یا فلم زنی را نشر می‌کنند، عکس را سیاه و سفید می‌کنند، اما حداقل سه حساب کاربری که اسم دخترانه دارند در این کمپاین نقش فعالی داشته‌اند و تقریبا هر کدام بیشتر از پنج توییت کرده‌اند و توییت‌های‌شان بیشتر از پنجاه بار ریتوییت شده است. البته هر سه تن از این دختران یا پاکستانی‌اند یا حداقل در پاکستان زندگی می‌کنند.

عکس و تصاویر ویدیویی اطفال به وضوح در این کمپاین دیده‌ می‌شود. البته در حالت عادی هم یک عده از حساب‌های کاربری حامی گروه طالبان از عکس اطفال در پروفایل‌های‌شان استفاده می‌کنند. برخلاف دیگر اوقات، تعداد توییت‌ها به انگلیسی به مراتب بیشتر از تعداد توییت‌ها به زبان پشتو، دری و عربی است. البته این قابل درک است، زیرا در این کمپاین هدف اصلی‌شان دولت امریکا است. به همین خاطر در خیلی از توییت‌های‌شان حساب‌های کاربری رییس‌جمهور امریکا را نیز ذکر می‌کنند.
در تصویر پایین که نتیجۀ تحقیق فهیم احمد یوسفزی است، می‌توانید ببینید که حساب کاربری رییس‌جمهور امریکا بیشتر از هر حساب کاربری دیگر ذکر (mention) شده است.


نکات مهم در مورد محتوای این کمپاین
از لحاظ محتوایی تعهد به توافق دوحه و خروج سربازان امریکایی از افغانستان نکتۀ محوری این کمپاین را شکل می‌دهد. اکثریت ویدیوهایی که در جریان این کمپاین نشر می‌شوند، حملات طالبان بالای نیروهای امریکایی را نشان می‌دهند.
در تصاویر، طالبان همواره در تلاش هستند تا خود را پیروز نبرد و نیروهای خارجی را درمانده از جنگ نشان دهند. در بعضی از ویدیو‌ها و متن‌ها بر این تأکید شده که عنصر زمان برای طالبان معنایی ندارد و آن‌ها حاضرند تا زمانی که امریکایی‌ها در افغانستان هستند، با آن‌ها بجنگند. در بعضی ویدیوها هم سعی شده نشان دهند که شهروندان امریکایی از جنگ فعلی خسته‌اند و همچنین مصارف گزافی که امریکا در افغانستان کرده، بیهوده به مصرف رسیده است.
عده‌یی هم همچون فیض زلاند که یکی از سمپات‌های مهم طالبان است، روی فقر و فساد تمرکز کرده‌اند. با شریک نمودن تصویر افرادی که گردۀ خود را فروخته‌اند، می‌خواهند به امریکایی‌ها بگویند که تا زمان حضور آن‌ها در افغانستان، فقر و فساد ادامه پیدا خواهد کرد.
در خیلی از توییت‌ها هم افراد در سن و سال‌های متفاوت با گرفتن فلایری با هشتگ این کمپاین عکس گرفته‌اند. در این قسمت به طور فزاینده از اطفال استفاده کرده‌اند. ویدیو‌های این کمپاین معمولا آهنگ طالبانی در پس‌زمینۀ خود دارند و یک فرد مسن یا کودک راوی این پیام است که نیروهای خارجی باید افغانستان را ترک کنند. این ویدیوهای تبلیغاتی توسط یک گروه تخصصی ایدیت و تهیه شده است.
پس از آن که این طوفان توییتری در افغانستان تبدیل به یک trend شد، عده‌یی هم برخلاف این روایت طوفان توییتری دیگری را آغاز کردند. این طوفان توییتری با هشتگ اصلی #GetOutOfPakistanTaliba یا طالبان از پاکستان خارج شوید، در تلاش‌اند تا طالبان را عامل اصلی ناامنی و مشکلات در افغانستان بدانند و از آن مهم‌تر این که نشان دهند پاکستان نقش عمده‌یی در تصمیم‌گیری رهبران طالبان دارند.
محتوای اصلی طرفداران این طوفان توییتری با بازنشر اخباری که راوی ظلم و جنایت طالبان در افغانستان است، عکس‌هایی از پروژه‌های انکشافی اخیر مخصوصا بندهای آبی و عکس‌های گرافیکی که ظلم طالبان بالای افراد بی‌گناه را به تصویر کشیده، تشکیل می‌دهند.
طرفداران این طوفان توییتری نیز شبکه بسته‌یی دارند و در این طوفان توییتری نیز، تعداد توییت‌های اصلی محدود است.
علی‌رضا حسینی

درباره نویسنده

مدیر وب‌سایت

مدیر وب‌سایت

نظر بدهید

برای درج نظر اینجا کلیک کنید